Hayvancılıktan Neden Para Kazanamıyorum? Süt Çiftliğinde Kârı Sessizce Yiyen 9 Hata

"Bu işten para kazanılmıyor." Trakya'da çiftlik gezerken bu cümleyi çok duyuyoruz. Süt fiyatı, yem fiyatı, mazot... Bunların çoğu elimizde değil, doğru. Ama aynı köyde, aynı fiyata süt satan iki çiftlikten biri ayakta kalırken diğeri zorlanıyorsa, farkı genelde ahırın içinde aramak gerekiyor.

Sürücü Hayvancılık olarak 2017'den beri Trakya'daki çiftliklerdeyiz. Bu yazıda, sahada en sık gördüğümüz ve sessizce para kaybettiren hataları topladık. Hiçbiri ayıp değil; çoğumuz en az birini yapıyoruz. Önemli olan hangisinin sizin cebinizden para götürdüğünü görmek.

1. Bir litre sütün size kaça mal olduğunu bilmemek

Kâr edip etmediğinizi bilmenin tek yolu hesaptır. Ay sonunda kasada para kalmadığını görmek, nerede kaybettiğinizi söylemez. Hangi ineğin ne kadar süt verdiği, ne kadar yem yediği, ne zaman tohumlandığı yazılmıyorsa, kararlar tahminle verilir.

Ne yapmalı: Basit başlayın. Yem, veteriner, enerji, işçilik ve bakım giderlerini her ay bir deftere ya da tabloya yazın, toplam süt satışına bölün. Her inek için doğum, tohumlama ve verim kaydı tutun. Bir yıl sonra hangi ineğin kendini taşıdığını, hangisinin taşınmadığını net görürsünüz.

2. Yemi yemliğe koyup unutmak

Yem, çoğu çiftlikte en büyük gider kalemi. Yemi sabah verip akşama kadar yemliğe bakmamak, parayı yere dökmek gibidir. İnekler yemi iter, yemliğin dibine ulaşamaz, kalan yem bozulur. Baskın inekler önce gelip istediğini seçer, çekingen olanlar aç kalır.

Rasyonun dengesi de bir o kadar önemli. Kesif yemi bütün ineklere aynı miktarda vermek, düşük verimli ineğe fazla, yüksek verimliye eksik yem demektir.

Ne yapmalı: Yemi gün içinde sık sık ineğe doğru itin. Rasyonu bir uzmanla birlikte hazırlayın ve kesif yemi verime göre ayarlayın. Bu konuyu yem maliyetlerini düşürme yazımızda adım adım anlattık.

3. Sağımı aceleye getirmek

Sağım hijyeni atlandığında fatura hemen gelmez. Subklinik mastitis dışarıdan belli olmaz; meme sağlıklı görünür ama somatik hücre yükselir, süt azalır. Sütün kalitesi düştüğünde mandıranın ödediği fiyat da etkilenebilir.

Ne yapmalı: Her sağımda aynı düzeni uygulayın: ön temizlik, ilk sütlerin kontrolü, meme başlarının kurulanması ve sağım sonrası daldırma. Meme lastiklerini zamanında değiştirin; yıpranmış lastik memeyi zorlar. Somatik hücreyi düzenli ölçün. Ayrıntılar kışa girerken meme sağlığı yazımızda.

4. Buzağıyı "nasılsa büyür" diye kendi haline bırakmak

Yarının sağmal ineği bugünün buzağısıdır. İlk günlerde yapılan bir hata, yıllar sonra süt verimine kadar uzanabilir. En sık gördüğümüz sorun kolostrumun geç ya da yetersiz verilmesi ve buzağının düzensiz beslenmesi.

Ne yapmalı: Buzağı doğduktan sonraki ilk saatlerde temiz ve kaliteli kolostrum alsın; miktarı ve zamanlamayı veteriner hekiminizle netleştirin. Sonrasında süt ya da mama her gün aynı saatlerde, aynı sıcaklıkta verilsin. Buzağı bölmesi kuru ve cereyansız olsun. Düzenli beslemeyi kolaylaştıran yöntemleri buzağı besleme makinası yazımızda anlattık.

5. İneğin konforunu lüks saymak

Yeterince yatamayan inek, verebileceği sütü vermez. Sert ya da ıslak yatak, kayan zemin, dar yollar ve bakımsız tırnaklar ineği ayakta tutar, topallığı artırır. Trakya yazlarında sıcak stres de ayrı bir kayıp: sıcakta inek daha az yer, verim düşer.

Ne yapmalı: Yatakları kuru ve yumuşak tutun, düzenli tırnak bakımı yaptırın. Ahırda hava akışını sağlayın, yazdan önce fanları hazırlayın. Temiz ve bol su her zaman ulaşılabilir olsun. Yeni ahır planlıyorsanız barınak planlaması yazımıza, tırnaklar için ayak bakımı yazımıza göz atın.

6. Kızgınlığı kaçırmak

Kaçan her kızgınlık, ineğin boş geçen günlerini uzatır. Boş geçen günde inek yemini yer, bakımını ister ama size buzağı ve yeni laktasyon getirmez. Kızgınlık kaçırmak genelde dikkatsizlikten değil, yoğunluktan olur; sağımla, yemle uğraşırken belirtiler gözden kaçar.

Ne yapmalı: Doğum ve tohumlama tarihlerini kaydedin, beklenen kızgınlıkları takvime işleyin. İnekleri günde birkaç kez, özellikle sakin saatlerde gözleyin. Tekrar eden sorunlarda veteriner hekiminizle bir üreme planı yapın.

7. Kendi emeğinizi bedava saymak

Hesap yaparken çoğumuz kendi emeğimizi yazmayız. Oysa günde iki kez sağım, yem, temizlik derken çiftlik sahibinin bütün günü ahırda geçer. Bu sürenin bir bedeli var: yorgunluk, hata, aileye ayrılmayan zaman ve büyümeye harcanamayan enerji.

Ne yapmalı: Bir hafta boyunca hangi işe kaç saat harcadığınızı yazın. Hangi işin el emeğiyle, hangisinin makineyle yapılması gerektiğini bu listeyle düşünün. Sağım robotunun iş yüküne etkisini merak ediyorsanız Neden VMS V300? yazımıza bakabilirsiniz.

8. Makineyi bozulana kadar çalıştırmak

Sağım makinesi çalıştığı sürece kimse ona bakmaz. Pulsatör düzensiz çalışmaya, vakum dalgalanmaya, lastikler sertleşmeye başladığında bunu önce inek hisseder. Arıza sağımın ortasında gelirse, kaybedilen sadece parça parası olmaz.

Ne yapmalı: Meme lastiği, filtre ve hortum gibi sarf malzemelerini bir takvime bağlayın. Sağım sistemini düzenli kontrol ettirin. Arıza olduğunda bizi arayın; ekibimiz çiftliğinize gelip sorunu yerinde çözüyor.

9. Sütü sağıp soğutmayı şansa bırakmak

İyi sağılmış temiz süt bile tankta yeterince hızlı soğumazsa kalitesini kaybedebilir. Tankın temizliği aksarsa, soğutma ünitesi zorlanırsa emeğiniz son adımda boşa gider.

Ne yapmalı: Tank sıcaklığını her gün kontrol edin. Tank yıkamasını düzenli yapın ve doğru yıkama ürünlerini kullanın. Tankın kapasitesi süt miktarınıza ve toplama sıklığına uygun olsun.

Nereden başlamalı?

Dokuz hatayı aynı anda düzeltmeye çalışmayın. Önce birinci maddeden başlayın: hesap tutun. Rakamlar size en çok nerede kaybettiğinizi gösterecek. Çoğu zaman en büyük kazanç pahalı bir yatırımdan değil, her gün tekrarlanan küçük bir alışkanlığı düzeltmekten gelir.

Sık sorulan sorular

Süt çiftliğinde en büyük gider kalemi nedir?

Çoğu çiftlikte yem. Bu yüzden yem israfını azaltmak ve kesif yemi verime göre vermek, kârlılık için ilk bakılacak yerlerden biridir.

Subklinik mastitisi nasıl fark ederim?

Subklinik mastitis dışarıdan belli olmaz. Somatik hücre sayısını düzenli ölçmek gerekir. DeLaval DCC taşınabilir bir cihazdır ve sonucu yaklaşık bir dakika içinde gösterir.

Kayıt tutmak için yazılım şart mı?

Hayır. Bir defter ya da basit bir tablo ile başlayabilirsiniz. Sürü büyüdükçe bir sürü yönetimi yazılımı işinizi kolaylaştırır.

Sağım makinem arızalanırsa ne oluyor?

Bizi arayın ya da WhatsApp'tan yazın. Ekibimiz çiftliğinize gelip arızayı yerinde çözüyor. Düzenli bakım için DeLaval InService servis sözleşmesini de konuşabiliriz.

Sağım robotu ya da ekipman yatırımı için destek var mı?

Kırsal kalkınma destekleri Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yürütülür. Hibe ve destek başvurularında evrak sürecinde de yardımcı oluyoruz; başvurunun sonucuna ilgili kurum karar verir. Ayrıntılar hayvancılık hibe ve destekleri yazımızda.

DeLaval ile Çözüm

Yukarıdaki hataların bir kısmı alışkanlıkla, bir kısmı doğru ekipmanla çözülür. Trakya'daki çiftliklere sunduğumuz DeLaval ürünleri:

• Otomatik sağım: DeLaval VMS V300 sağım robotu, daha kaliteli süt, daha sağlıklı hayvanlar ve çiftlik sahibine daha fazla serbest zaman hedefiyle geliştirildi. Robotun maliyetini nelerin belirlediğini sağım robotu fiyatı yazımızda anlattık.

• Yem itme ve besleme: OptiDuo yem itme robotu yemi ineklere doğru iterken karıştırır. Bireysel besleme makinası ile her inek kendi kesif yemini, buzağı besleme makinası ile buzağılar küçük ve düzenli öğünler alır.

• Meme sağlığı ve süt kalitesi: Meme lastikleri, süt filtreleri, yıkama ürünleri ve DCC somatik hücre sayıcı. Sütü doğru sıcaklıkta korumak için DeLaval süt soğutma tankları.

• Konfor ve ahır: DF1250 çiftlik fanı, T400 gibi suluklar, inek kaşıma fırçaları, ızgaralı zeminli ahırlar için RS450S gübre robotu ve elektrikli çitler.

• Servis: Kurulum, eğitim, servis ve yedek parça Lüleburgaz'daki ekibimizden geliyor. Programlı bakım için DeLaval InService servis sözleşmesi.

Sürücü Hayvancılık, Yetkili DeLaval Distribütörü olarak 2017'den beri Büyükkarıştıran'dan İstanbul, Kocaeli, Edirne, Tekirdağ, Çanakkale ve Kırklareli'deki işletmelere hizmet veriyor. Bölgemizdeki hizmetler için Kırklareli yazımıza göz atabilirsiniz.

Çiftliğinizde nerede para kaybettiğinizi birlikte görmek isterseniz keşif ve görüşme ya da demo talep edin. İletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, WhatsApp hattımızdan yazabilir ya da 0533 338 15 66 numarasından arayabilirsiniz.