Somatik Hücre Sayısı Nasıl Düşürülür? Tank Sonucundan Sorunlu İneğe
Mandıra sonucu yüksek geldiğinde
Mandıradan gelen analizde somatik hücre sayısı yükseldiğinde ilk akla gelen genellikle "tankta bir sorun var" olur. Oysa tank sonucu bütün sürünün ortalamasıdır. Çoğu zaman o sayıyı birkaç inek yukarı çeker, geri kalan sürü ise gayet iyidir. Sorunu çözmenin yolu da bu inekleri bulmaktan geçer.
Somatik hücreler sütte her zaman bulunur, büyük kısmı ineğin savunma hücreleridir. Meme bir mikropla savaşmaya başladığında sayıları artar. Yani yüksek sayı çoğu zaman dışarıdan belli olmayan, subklinik mastitisin işaretidir. Süt normal görünür, meme sıcak değildir ama inek daha az süt verir ve sütün kalitesi düşer. Mandıranın ödediği fiyat da bundan etkilenebilir.
Kış öncesi meme sağlığını kışa girerken meme sağlığı yazımızda anlattık. Burada sayıyı aşağı çekmek için sahada izlediğimiz sırayı paylaşıyoruz.
Önce sayıyı yukarı çeken inekleri bulun
Bütün sürüye aynı anda müdahale etmek hem yorucu hem de pahalıdır. İşe ölçümle başlayın:
İnek bazında ölçün: Tank sonucu hangi ineğin sorunlu olduğunu söylemez. Şüphelendiğiniz inekleri çiftlikte bir somatik hücre sayıcıyla ya da sahada kullanılan mastitis test kitiyle tek tek kontrol edin.
Riskli gruptan başlayın: Daha önce mastitis geçirmiş, yeni doğum yapmış, sağımı uzun süren ya da meme yapısı sarkık olan inekler ilk bakılacak hayvanlardır.
Çeyreklere ayrı bakın: Sorun çoğu zaman memenin tamamında değil, tek bir çeyrektedir. Çeyrek bazında ölçüm hangi meme başına odaklanacağınızı gösterir.
Kayıt tutun: Tek bir ölçüm yanıltabilir. Sonuçları bir deftere ya da sürü programına yazın, eğilime bakın.
Yüksek çıkan ineğin sütünün tanka katılıp katılmayacağına ve tedavisine veteriner hekiminizle birlikte karar verin. Sürekli yüksek seyreden ve iyileşmeyen ineklerin sürüde kalıp kalmayacağı da bu konuşmanın bir parçasıdır.
Sağım rutini: her inekte aynı sıra
Sağımcı değiştiğinde sayı da değişiyorsa sorun büyük ihtimalle rutindedir. Her inekte şu sıra bozulmadan uygulanmalı:
İlk süt damlalarını ön sağım kabına alın, pıhtı ya da renk değişimine bakın.
Meme başlarını her inek için ayrı havluyla temizleyin.
Meme başlarını iyice kurulayın. Islak meme başına takılan başlık mikrobu içeri taşır.
Başlıkları hava kaçırmadan takın, süt akışı bitince fazla bekletmeden çıkarın.
Sağımdan sonra meme başlarını daldırın.
Pratik bir ipucu: Sorunlu bildiğiniz inekleri sağım sırasında en sona bırakın. Böylece mikrobun başlıklarla sağlıklı ineklere taşınma ihtimali azalır.
Sağım makinesi de sayıyı yükseltir
Rutin ne kadar iyi olursa olsun, yıpranmış bir makine memeyi her sağımda zorlar. Meme lastikleri zamanla esnekliğini kaybeder, meme başı ucunda sertleşme ve halka izleri görülmeye başlar. Lastiklerin önemi hakkında daha fazlası meme lastiği yazımızda var.
Pulsatör düzensiz çalışırsa meme başı sağım sırasında dinlenemez. Vakum seviyesi bozulursa başlıklar kayar ya da memeyi fazla çeker. Bunları gözle anlamak zordur; makineyi düzenli kontrol ettirmek gerekir.
Süt hattı ve başlıkların yıkaması da ihmal edilmemeli. Kirli ekipman mikropların inekten ineğe geçmesini kolaylaştırır, mandıranın baktığı bakteri sayısını da yükseltir.
Ahır, yatak ve kuru dönem
Mikropların bir kısmı inekten ineğe değil, çevreden gelir. Islak yatak, gübreli koridor ve sağımdan hemen sonra yere yatan inek bu riski artırır. Yatakları kuru tutmak ve inekleri sağım dönüşü taze yemle karşılamak işe yarar. Ahır düzeni için barınak planlaması yazımıza bakabilirsiniz.
Kuru dönem memenin kendini toparladığı zamandır. Kuruya çıkışı veteriner hekiminizle planlayın ve doğumdan sonraki ilk haftalarda taze inekleri ayrıca ölçün. Sağımı aceleye getirmenin maliyetini hayvancılıkta para kaybettiren hatalar yazımızda da ele aldık.
Sık sorulan sorular
Somatik hücre sayısı neden yükselir?
Çoğunlukla memede bir enfeksiyon olduğu için. Sağım rutinindeki aksaklıklar, yıpranmış meme lastikleri, makine ayarları ve ıslak yataklar bu riski artırır.
Süt normal görünüyorsa yine de sorun olabilir mi?
Evet. Subklinik mastitiste süt ve meme normal görünür. Sorunu ancak ölçümle görebilirsiniz.
Tank sonucu yüksekse hangi inekten başlamalıyım?
Daha önce mastitis geçirmiş, yeni doğum yapmış ve sağımı uzun süren ineklerden başlayın. Ölçüm sonuçlarına göre listeyi daraltın.
Somatik hücreyi çiftlikte ölçebilir miyim?
Evet. Taşınabilir bir somatik hücre sayıcıyla tek tek inekleri ya da meme çeyreklerini çiftlikte ölçebilirsiniz.
Sayı ne kadar sürede düşer?
Bu sorunun kaynağına ve kaç ineği etkilediğine bağlıdır. Değişikliklerin etkisini tek bir analizle değil, birkaç analiz dönemindeki eğilimle değerlendirin.
DeLaval ile Çözüm
Somatik hücreyi düşürmek için kullandığımız DeLaval ürünleri ölçüm, sağım rutini ve makine bakımı başlıklarında toplanıyor:
DeLaval DCC Somatik Hücre Sayıcı: Taşınabilir bir cihaz. Sonucu yaklaşık bir dakika içinde ekranda gösterir; tek tek inekleri ya da meme çeyreklerini kontrol edebilirsiniz. Ölçümler için DCC kasetleri kullanılır.
Meme lastikleri ve pulsatörler: Orijinal Harmony 20M ve TF24M meme lastiği setleri ile EP2090 ve HP102 pulsatörler.
Sağım hijyeni: Softcel meme temizleme havlusu, WetCel ıslak meme havlusu ve bele takılan, 300 ml kapasiteli ön sağım kabı.
Yıkama: Süt hattı ve ekipman temizliği için N-Cid asit yıkama ve Super alkali yıkama ürünleri.
DeLaval VMS V300 sağım robotu: DeLaval'ın resmi bilgisine göre VMS V300 serisine yeni kurulumda ya da mevcut robota yükseltme olarak Milk Cell Analysis (MCA) sensörü eklenebiliyor. Sensör somatik hücre sayısını sağım sırasında ölçüyor ve subklinik mastitisi erken fark etmeye yardımcı oluyor. Robotlu sağımı tanımak için VMS V300 rehberimize göz atabilirsiniz.
Sattığımız ürünler orijinal DeLaval ürünleridir. Sürücü Hayvancılık olarak 2017'den beri çalışıyoruz; kurulum, servis ve yedek parça Lüleburgaz'daki ekibimizden geliyor. Gereken parçayı ekibimiz hazırlayıp çiftliğinize getiriyor. Makine bakımını düzenli bir plana bağlamak isteyenlerle DeLaval'ın InService servis sözleşmesini de konuşabiliriz. Yetkili DeLaval Distribütörü olarak İstanbul, Kocaeli, Edirne, Tekirdağ, Çanakkale ve Kırklareli'deki işletmelere hizmet veriyoruz.
Sağım rutininizi ve makinenizi birlikte gözden geçirmek isterseniz keşif ve görüşme talep etmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, WhatsApp hattımızdan yazabilir ya da 0533 338 15 66 numarasından arayabilirsiniz.
Yorumlar