İneklerde Kızgınlık Nasıl Anlaşılır? Kışın Kaçan Kızgınlığa Karşı Pratik Takip

Bir süt işletmesinde kaçan her kızgınlık, ineğin bir sonraki gebeliğini ve laktasyonunu biraz daha geriye iter. Kışın bu iş daha da zorlaşır. İnekler ahırda kalır, zemin kayganlaşır, gün kısalır, işler yoğunlaşır. Belirtiler aynı kalsa da onları görecek zaman azalır.

Bu yazıda kızgınlığın ahırda nasıl anlaşıldığını, gözlemin ne zaman yapılması gerektiğini ve kışın kızgınlık kaçırmamak için alınabilecek basit önlemleri topladık.
Kızgın inek nasıl anlaşılır?
En güvenilir işaret, ineğin diğer hayvanlar üstüne çıktığında kaçmadan durmasıdır. Buna durma refleksi denir. Sürüde bunu gördüğünüz inek büyük ihtimalle kızgındır ve kaydı hemen düşülmelidir.
Bunun dışında sahada sık görülen belirtiler şunlardır:
Başka ineklerin üstüne çıkma: Kızgınlığa yaklaşan ya da kızgın olan inek diğerlerine atlamaya çalışır.
Huzursuzluk ve dolaşma: Her zamankinden fazla yürür, böğürür, sürünün etrafında dolaşır.
Berrak akıntı: Vulvadan uzayan, şeffaf ve sünen bir akıntı gelir. Kuyrukta ve sağrıda bunun izleri görülebilir.
Vulvada şişlik ve kızarıklık: Dış genital bölge kabarık ve nemli görünür.
Yem yemede ve sütte düşüş: Kızgınlık günü bazı inekler daha az yer, o sağımda süt beklenenden az gelebilir.
Kuyruk sokumunda kıl dökülmesi: Üstüne çıkılan ineğin kuyruk sokumunda kıllar karışır, deri tahriş olabilir.
Kızgınlıktan bir iki gün sonra görülen hafif kanlı akıntı, kızgınlığın kaçırıldığını gösterir. Bu ineğin tarihini mutlaka not edin. Bir sonraki kızgınlık yaklaşık üç hafta sonra beklenir ve o günlerde ineğe daha dikkatli bakarsınız.
Gözlem ne zaman ve nasıl yapılmalı?
Kızgınlık belirtilerinin çoğu yemleme ve sağım dışındaki sakin saatlerde, özellikle sabah erkenden ve akşam geç saatlerde görülür. İnekler yemliğe kilitliyken ya da sağıma sıra beklerken birbirine atlamaz.
Günde en az iki kez bakın: Sabah ilk iş ve akşam son iş, her seferinde yemleme dışında birkaç dakikanızı yalnızca sürüyü izlemeye ayırın.
Kimin bakacağını belirleyin: Herkesin bakması kimsenin bakmaması demektir. Gözlem için bir kişiyi sorumlu tutun.
Gördüğünüzü hemen yazın: Tarih, saat ve küpe numarası yeterli. Akılda tutmaya güvenmeyin.
İneği işaretleyin: Kızgınlık şüphesi olan ya da tohumlanan inekleri işaretleyin ki sağımda ve ahırda herkes fark etsin.
Bazı işletmeler kuyruk sokumuna işaretleme kalemiyle bir çizgi çeker. Başka bir inek üstüne çıktığında çizgi silinir ya da dağılır. Bu yöntem gözlemin yerini tutmaz ama gözden kaçan bir kızgınlığı yakalamaya yardımcı olur. Çizgi birkaç günde bir yenilenmelidir.
Kışın kızgınlık neden daha çok kaçar?
Kaygan zemin: Islak, buzlanmış ya da gübreli zeminde inek düşmekten çekinir. Üstüne çıkma ve durma davranışı azalır, kızgınlık sessiz geçer.
Kısa gün ve az ışık: Akşam erken kararan ahırda belirtileri görmek zorlaşır. Gözlem saatlerinde ahırın iyi aydınlatılmış olması işinizi kolaylaştırır.
Topallık: Ayağı ağrıyan inek hem daha az hareket eder hem de üstüne çıkılmasına izin vermez. Kışın ayak sağlığını ihmal etmeyin. Bu konuyu ayak bakımının önemi yazımızda anlattık.
Kalabalık ve sıkışık alan: Hareket edecek yeri olmayan sürüde kızgınlık davranışı belirgin olmaz. Barınak düzeni için barınak planlaması yazımıza bakabilirsiniz.
Doğum sonrası zayıflama: Doğumdan sonra kondisyon kaybı fazla olan ineklerde kızgınlık gecikebilir. Kuru dönemdeki bakım burada belirleyicidir; kuru dönem yönetimi yazımız yol gösterir.
Doğumdan sonra uzun süre kızgınlık göstermeyen, düzensiz kızgınlık gösteren ya da birkaç tohumlamaya rağmen gebe kalmayan inekler için veteriner hekiminize danışın. Tohumlama zamanlamasını da veteriner hekiminiz ya da tohumlama teknisyeninizle birlikte belirleyin.
Kayıt olmadan takip olmaz
Kızgınlık takibi, iyi tutulmuş sürü kaydıyla anlam kazanır. Doğum tarihi, ilk kızgınlık, tohumlama tarihi ve gebelik kontrolü aynı yerde yazılıysa, hangi ineğe ne zaman dikkat etmeniz gerektiğini önceden bilirsiniz. Bunun nasıl yapılacağını sürü kaydı nasıl tutulur yazımızda adım adım anlattık.
Sık sorulan sorular
İneğin kızgın olduğu nasıl anlaşılır?
En güvenilir işaret, başka bir inek üstüne çıktığında ineğin kaçmadan durmasıdır. Huzursuzluk, böğürme, berrak ve sünen akıntı, vulvada şişlik ve sütte ani düşüş de sık görülen belirtilerdir.
Kızgınlık gözlemi günün hangi saatinde yapılmalı?
Yemleme ve sağım dışındaki sakin saatlerde, en az günde iki kez yapılmalıdır. Sabah erken ve akşam geç saatler belirtileri görmek için en uygun zamanlardır.
Kızgınlık kaçırıldıysa nasıl anlaşılır?
Kızgınlıktan bir iki gün sonra görülen hafif kanlı akıntı, kızgınlığın geçtiğini gösterir. Bu tarih not edilirse bir sonraki kızgınlık yaklaşık üç hafta sonra beklenir.
Kışın kızgınlık neden daha az görülür?
Kaygan zemin, kısa gün, topallık ve sıkışık alan ineklerin üstüne çıkma ve durma davranışını azaltır. Kızgınlık sessiz geçer ve gözden kaçar.
DeLaval ile Çözüm
Kızgınlık takibini ve sürü kaydını kolaylaştıran orijinal DeLaval ürünlerini Yetkili DeLaval Distribütörü olarak sunuyoruz:
DeLaval Hayvan İşaretleme Kalemi (Kırmızı): İnek ve sığırlarda geçici işaretleme için. Tedavi altındaki, sütü ayrılacak ya da kızgınlık takibi yapılan hayvanları sağımhanede ve ahırda kolayca ayırt etmenizi sağlar. Sıcaklığa dayanıklıdır, rengi yoğundur ve uzaktan görülür.
DeLaval Hayvan İşaretleme Kalemi (Mavi): Farklı renkleri birlikte kullanarak kendi işaretleme sisteminizi kurabilirsiniz. Örneğin bir renk kızgınlık şüphesi, diğeri tohumlanan inek için.
Çok kullanımlık çipli kulak küpesi (transponder): Hayvanların uyumlu okuyucular ve sürü yönetim sistemleri tarafından tanınmasını sağlar. Kayıt tutma, sağım, besleme ve sağlık takibi kolaylaşır.
DeLaval VMS V300 sağım robotu: InControl ile her ineğin verimini, aktivite ve somatik hücre bilgilerini istasyondaki ekrandan ya da telefonunuzdan izleyebilirsiniz. Üreme yönetimine ayrıca odaklanmak isteyen işletmeler için DeLaval, RePro ile süt örneğinden progesteron ölçen VMS V310'u da sunuyor. Ayrıntılar için neden VMS V300 yazımıza bakabilirsiniz.

İstanbul, Kocaeli, Edirne, Tekirdağ, Çanakkale ve Kırklareli'deki işletmelere hizmet veriyoruz. Sürü takibinizi kolaylaştıracak ürünleri birlikte belirlemek ya da sağım robotunu yerinde görmek için iletişim sayfamızdan veya WhatsApp üzerinden keşif ve görüşme ya da demo ve çiftlik ziyareti talep edin.



Yorumlar