Sağım Öncesi Meme Hazırlığı: Adım Adım Temiz Sağım Rutini

Sağımhanede en çok aceleye gelen iş, memeyi sağıma hazırlamaktır. Başlık takılınca süt akıyor, o yüzden önceki bir dakika çoğu zaman "nasılsa olur" diye geçiştiriliyor. Oysa somatik hücrenin, meme iltihabının ve tanktaki bakteri sayısının önemli bir kısmı tam bu bir dakikada kazanılır ya da kaybedilir.
Bu yazıda kovalı makinede de sağımhanede de uygulanabilecek, her inekte aynı sırayla yapılan sade bir hazırlık rutinini anlatıyoruz.

Sağımcıdan başlayın: eller ve eldiven
Memeye dokunan ilk şey sağımcının elidir. Çatlak, kuru bir el deriye mikrop taşır ve kolay temizlenmez. Sağım boyunca eldiven giymek, eldivenleri de kirlendikçe yıkamak veya değiştirmek, en ucuz ama en çok atlanan önlemdir.
Eldiven: Nitril eldiven deriden daha kolay temizlenir; kirli bir inekten sonra durulamadan bir sonrakine geçmeyin.
Kol ve önlük: Sağımcının kıyafeti de inekten ineğe kir taşıyabilir. Önlük kullanmak ve sağım öncesi kolları yıkamak işe yarar.
Sıra: Sorunlu olduğunu bildiğiniz inekleri sona bırakmak, sağlıklı ineklere bulaşma riskini düşürür.
Ön sağım: ilk süte bakmadan başlık takmayın
Her memeden ilk birkaç çekim süt, yere değil bir ön sağım kabına alınmalıdır. Bunun iki faydası var. Birincisi, sütteki pıhtı, sulanma ya da renk değişikliği gibi belirtiler daha ilk anda görülür; meme iltihabı olan inek fark edilmeden tanka süt vermemiş olur. İkincisi, ön sağım memeyi uyarır ve süt indirmeyi başlatır.
İlk sütü yere sağmak ahır zeminine mikrop yayar ve başka ineklerin yatağına kadar taşınabilir. Bele takılan bir kap hem eli serbest bırakır hem bu sorunu ortadan kaldırır.

Temizlik ve kurulama: her ineğe ayrı havlu
Meme başı, özellikle uç kısmı, başlık takılmadan önce temiz ve kuru olmalıdır. Islak bir meme başı sağım sırasında kirli suyun başlığa kaymasına yol açar; bu da hem meme sağlığını hem süt kalitesini bozar.
Ayrı havlu: Bir bezle birkaç ineği silmek, mikrobu bir memeden ötekine taşımanın en kısa yoludur. Her inek için yeni bir kâğıt havlu kullanın.
Önce uç: Silerken meme başının ucuna özellikle dikkat edin; kir en çok orada kalır.
Kuru bırakın: Islak havlu ile temizlediyseniz ve meme ıslak kaldıysa, kuru bir havluyla kurulayın.
Kullanılmış havlu: Ayrı bir kapta toplayın, yere atmayın.
Memesi çok kirli gelen inekler genellikle yatak ve ahır temizliğinden haber verir. Meme ve kuyruk kılları uzunsa kir daha kolay tutunur; bunu meme ve kuyruk kırkımı yazımızda anlattık.
Başlığı ne zaman takmalı?
Memeye ilk dokunuştan sonra süt indirme hormonu devreye girer ve etkisi sınırlı bir süre sürer. Başlık çok erken takılırsa meme henüz dolmadan boş sağım başlar; çok geç takılırsa süt indirmenin en verimli anı kaçar. Pratikte yapılacak iş basittir: hazırlığı her inekte aynı sırayla, aynı hızda yapın ve hazırlanan ineğe çok bekletmeden başlık takın. Kalabalık sağımhanede birkaç ineği art arda hazırlayıp sonra sırayla takmak bu düzeni kurmayı kolaylaştırır.
Başlığı takarken hava kaçırmamaya, sağım bitince de vakumu kesmeden başlığı çekmemeye dikkat edin. Meme lastiklerinin iç yüzeyi temiz ve kullanım süresi dolmamış olmalıdır; aşınmış lastik meme başını tahriş eder. Bu konuyu Clover meme lastiği yazımızda ayrıntılı bulabilirsiniz.
Sağımdan sonra: meme başı kapanana kadar
Sağım bittiğinde meme başı kanalı bir süre açık kalır. Bu sürede inek kirli bir zemine yatarsa mikrop kolayca içeri girer. Bu yüzden sağım sonrası meme başını uygun bir dezenfektanla daldırmak ya da püskürtmek ve ineğe taze yem vererek bir süre ayakta kalmasını sağlamak yaygın ve etkili bir uygulamadır. Hangi ürünün ve uygulamanın sürünüze uygun olduğunu veteriner hekiminizle konuşun.
Hazırlık rutini oturunca sonucunu tank analizinde görürsünüz. Somatik hücre yüksek gelmeye devam ediyorsa somatik hücre sayısı yazımızda sorunlu inekleri bulma yolunu, kış aylarına özel önlemleri de kışa girerken meme sağlığı yazımızda anlattık.
Sık sorulan sorular
Ön sağım gerçekten gerekli mi?
Evet. İlk süte bakmak, meme iltihabını süt tanka karışmadan fark etmenin en kolay yoludur. Aynı zamanda memeyi uyararak süt indirmeyi başlatır.
Bir bezle birkaç ineği silmek sakıncalı mı?
Sakıncalı. Aynı bez mikrobu bir ineğin memesinden diğerine taşır. Her inek için ayrı bir kâğıt havlu kullanmak bu riski azaltır.
Meme başı ıslakken başlık takılır mı?
Takılmamalı. Islak meme başında kalan kirli su sağım sırasında başlığa kayar. Temizlikten sonra meme başını kuru bir havluyla kurulayın.
Sağımdan sonra inek hemen yatarsa ne olur?
Sağım sonrası meme başı kanalı bir süre açık kalır. İnek bu sırada kirli zemine yatarsa mikrop girişi kolaylaşır. Sağımdan sonra taze yem vermek ineğin bir süre ayakta kalmasına yardımcı olur.
DeLaval ile Çözüm
Sürücü Hayvancılık, 2017'den bu yana Trakya'da Yetkili DeLaval Distribütörü olarak çalışıyor. Sağım öncesi hijyen için sitemizdeki şu DeLaval ürünleri doğrudan bu rutine hizmet eder:
DeLaval WetCel ıslak meme havlusu: Önceden ıslatılmış, kullanıma hazır hijyen kâğıdı. Solüsyonunda kuaterner amonyum bileşikleri bulunur; su ve kova hazırlamadan meme başını ve sağımcının elini temizlemeye yardımcı olur. 600 yapraklık 2 rulo.
DeLaval Softcel meme temizleme havlusu: Memeyi temizlemek ve kurulamak için iki katlı kâğıt havlu; ıslakken de dayanıklılığını korur. 500 yapraklık 6 rulo.
DeLaval ön sağım kabı (bele asılan): 300 ml kapasiteli, kemere takılan kap; ilk sütü yere değil kaba sağmanızı sağlar.
DeLaval meme lastiği fırçası: Meme lastiğinin dar iç kanalını temizlemek için 465 mm uzunluğunda ince fırça.

İstanbul, Kocaeli, Edirne, Tekirdağ, Çanakkale ve Kırklareli'deki işletmelere hizmet veriyoruz. Sağım rutininizi ve ekipmanınızı birlikte gözden geçirmek için iletişim sayfamızdan ya da WhatsApp üzerinden keşif ve görüşme talep edebilirsiniz.



Yorumlar