Doğum Sonrası İnek Bakımı: Taze İneğin İlk Üç Haftasında Nelere Bakmalı?

İnek doğurduktan sonra ahırda bütün dikkat buzağıya gider. Ağız sütü verilir, buzağı kurulanır, bölmesine alınır. Bu arada yeni doğurmuş inek çoğu zaman sürüye katılır ve bir sonraki sağıma kadar pek bakılmaz.

Oysa doğumdan sonraki ilk üç hafta, bir laktasyonun en riskli dönemidir. İnek bir yandan süt üretimini hızla artırır, bir yandan iştahı henüz bu artışa yetişmez. Süt humması, eşin atılmaması, rahim enfeksiyonu, ketozis ve şirden kayması gibi sorunların çoğu bu haftalarda ortaya çıkar. Bu yazıda taze ineği her gün kısa sürede nasıl kontrol edeceğinizi ve sahada sık yapılan hataları topladık.
Taze inek neden bu kadar hassastır?
Kuru dönemde inek az yer ve süt vermez. Doğumla birlikte birkaç gün içinde yüksek miktarda süt üretmeye başlar. Bu süt için gereken enerji ve kalsiyum yemden hemen karşılanamaz, açığı inek kendi vücut rezervlerinden kapatır. Açık büyüdükçe metabolik sorun riski artar.
Doğumun kendisi de yorucudur. Zor doğum yapan, ikiz doğuran ya da eşini atamayan inek bu döneme zaten zayıf başlar. Bu yüzden taze inekler sürünün geri kalanından ayrı bir gözle izlenmelidir. Taze ineğin ne kadar rahat bir başlangıç yapacağı, büyük ölçüde kuru dönem yönetimi ile belirlenir.
Her gün bakılacak beş işaret
Taze inek kontrolü uzun sürmez. Sağımdan sonra ya da yemlemede birkaç dakika ayırmanız yeterlidir:
İştah: Yemliğe ilk gelenlerden mi, yoksa önüne konan yemi koklayıp bırakıyor mu? İştahsızlık çoğu sorunun ilk işaretidir.
Geviş: Yatan ineklerin çoğu geviş getiriyor olmalı. Geviş getirmeyen, başını önüne eğmiş duran inek dikkat ister.
Süt verimi: Taze inekte verim her gün biraz artmalıdır. Verimi duran ya da düşen inek hasta olabilir, çoğu zaman bu değişiklik gözle görülen belirtilerden önce sütte ortaya çıkar.
Akıntı ve koku: Doğumdan sonraki günlerde arka tarafı kontrol edin. Kötü kokulu, koyu renkli akıntı ya da sarkan eş veteriner hekime haber vermeyi gerektirir.
Dışkı ve duruş: Çok sulu ya da çok kuru dışkı, sırtını kamburlaştırıp duran veya ayağa kalkmakta zorlanan inek kayda geçmelidir.
Bu kontrolleri bir deftere ya da sürü programına not etmek, iki gün önceki durumla bugünü karşılaştırmanızı sağlar. Düzenli kayıt için sürü kaydı nasıl tutulur yazımıza bakabilirsiniz.
Su ve yem: ilk günlerde iştahı koruyun
Doğumdan hemen sonra ineğe bol ve temiz su sunun. Kışın çok soğuk su içmek istemeyen inek daha az içer, bu da süt verimine ve iştaha yansır. Suluğun temiz olması ve suyun donmaması bu dönemde daha da önemlidir. Kış aylarında su düzeni için kışın süt ineği su tüketimi yazımızı okuyabilirsiniz.
Taze yem, dolu yemlik: Taze inek gün içinde sık sık yemliğe gelmeli ve her geldiğinde önünde yem bulmalıdır. Yemi düzenli itmek bunu kolaylaştırır.
Rasyonu birden değiştirmeyin: Kuru dönem yeminden laktasyon yemine geçiş aniden yapıldığında işkembe zorlanır. Geçişi ve konsantre yem miktarını beslenme uzmanınızla planlayın.
Kalabalıktan koruyun: Taze ineği yemlikte itilip kakıldığı, yatacak yer bulamadığı kalabalık bir bölmeye koymayın. Mümkünse ilk günlerde ayrı ve rahat bir taze inek bölmesi kullanın.
Meme sağlığını ilk sağımdan takip edin
Doğumdan sonraki ilk sağımlarda meme şiş ve hassas olabilir. Ön sağımda sütün görünüşüne bakmak, pıhtı veya kan fark etmek klinik mastitisi erken yakalamanın en basit yoludur. Islak ve kirli yatak, taze ineğin memesini mikroplara karşı daha savunmasız bırakır, bu yüzden taze inek bölmesinin yatağını kuru tutun.
Ayrıntılı öneriler için somatik hücre sayısı nasıl düşürülür yazımıza göz atabilirsiniz.
Ne zaman veteriner hekim çağırmalı?
Ayağa kalkamayan, titreyen ya da kulakları soğuk olan inek, doğumdan sonraki gün içinde eşini atmamış inek, kötü kokulu akıntısı olan, yemi tamamen bırakan ya da verimi aniden düşen inek için beklemeyin. Taze inekte tedavi ve ilaç kararlarını her zaman veteriner hekiminiz vermelidir. Erken müdahale hem ineği hem de o laktasyonun sütünü kurtarır.
Sık sorulan sorular
Doğum sonrası inek bakımı ne kadar sürer?
En riskli dönem doğumdan sonraki ilk üç haftadır. Bu sürede ineğin iştahı, gevişi, süt verimi ve akıntısı her gün kontrol edilmelidir.
Doğumdan sonra ineğe su verilir mi?
Evet. Doğumdan sonra ineğe bol ve temiz su sunmak gerekir. Kışın suyun çok soğuk olmaması ve suluğun donmaması ineğin daha fazla içmesine yardımcı olur.
Taze inekte süt veriminin düşmesi neyi gösterir?
Taze inekte verim her gün biraz artmalıdır. Verimin durması ya da düşmesi çoğu zaman bir sağlık sorununun ilk işaretidir. İneği yakından kontrol edin ve gerekirse veteriner hekiminize danışın.
Taze inek sürüden ayrı tutulmalı mı?
Mümkünse ilk günlerde ayrı ve kalabalık olmayan bir bölmede tutmak takibi kolaylaştırır. İnek yemliğe rahat ulaşır, yatacak yer bulur ve daha yakından izlenir.
DeLaval ile Çözüm
Yetkili DeLaval Distribütörü olarak taze ineklerinizi daha yakından takip etmenize yardımcı olan orijinal DeLaval ürünlerini sunuyoruz:
DeLaval MM27BC süt ölçer: ICAR onaylı bu süt ölçer, sağım sırasında her ineğin süt verimini ölçer. Bunun yanında sütteki kan izlerini, süt iletkenliğini ve meme lastiklerine hava girişini de takip eder. Verimi duran bir taze ineği ya da memede başlayan bir sorunu erken fark etmenize yardımcı olur.
DeLaval FI7 verim göstergesi: Sağımhanede inek bazında verim takibine sade bir başlangıç isteyenler için. Süt akışını kızılötesi ışıkla algılar, sütle temas etmez, hareketli parçası yoktur ve sağım süresini de ölçer.
DeLaval Bireysel Besleme Makinası: Laktasyon dönemine ve süt verimine göre her inek için ayrı bir konsantre yem planı oluşturmanızı sağlar. İnek, kendine ayrılan yemi gün içine yayılmış küçük porsiyonlar halinde alır. Bu, taze ineğin yeme kademeli geçişini planlamayı kolaylaştırır.
DeLaval DCC somatik hücre sayıcı: Taşınabilir cihazla tek tek ineklerin ya da meme çeyreklerinin somatik hücre sayısını yaklaşık bir dakikada, yerinde ölçebilirsiniz.

İstanbul, Kocaeli, Edirne, Tekirdağ, Çanakkale ve Kırklareli'deki işletmelere hizmet veriyoruz. Sağımhanenize hangi ölçüm ve besleme çözümünün uygun olduğunu birlikte değerlendirmek için iletişim sayfamızdan veya WhatsApp üzerinden keşif ve görüşme talep edin.



Yorumlar